دبرنا چیست؟
بازی کارت‌های عددی با ۹۰ مهره، خویشاوند تومبولای ایتالیایی و بینگوی بریتانیایی.
دبرنا یک بازی گروهی و شانسی است که در آن یک نفر اعداد ۱ تا ۹۰ را به‌صورت تصادفی از کیسه بیرون می‌آورد و بلند می‌خواند، و بقیه همان اعداد را روی کارت خودشان علامت می‌زنند. هر کس زودتر کارتش کامل شود، بلند می‌گوید «دبرنا» و برنده است.
دبرنا در یک نگاه
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| نوع بازی | گروهی، شانسی |
| دامنه‌ی اعداد | ۱ تا ۹۰ |
| ساختار کارت | ۳ ردیف در ۹ ستون، ۱۵ عدد |
| تعداد بازیکن | از ۳ نفر به بالا، بدون سقف |
| مدت یک دست | ۵ تا ۱۵ دقیقه |
| سن مناسب | از حدود ۶ سالگی |
| مهارت لازم | ندارد؛ فقط شناخت اعداد |
| نام‌های دیگر | دبلنا، تومبولا، بینگو، لوتو |
بازی چطور پیش می‌رود
یک نفر اعلامکننده میشود و در آن دست بازی نمی‌کند. او کیسه‌ی مهره‌ها را برمی‌دارد، هر بار یکی بیرون می‌آورد و عددش را بلند می‌خواند. مهره‌ی خوانده‌شده به کیسه برنمی‌گردد.
بقیه هر کدام یک یا چند کارت دارند. اگر عدد اعلام‌شده روی کارتشان باشد، آن خانه را با یک لوبیا، نخود یا سکه می‌پوشانند. بازی تا وقتی ادامه دارد که کسی به یکی از حالت‌های برد برسد: یک ردیف کامل که به آن خط می‌گویند، یا کل کارت که همان دبرنا است.
همین. هیچ تصمیمی در بازی وجود ندارد و هیچ حرکتی نمی‌شود اشتباه انجام داد. جزئیات دقیق‌تر — بازه‌ی هر ستون، تکلیف ادعای همزمان و قوانین سر میز — در قوانین کامل بازی دبرنا آمده است، و برای اولین دستت آموزش بازی دبرنا هست.
ریشه‌ی بازی: از ناپل تا دورهمی‌های ایرانی
دبرنا اختراع تازه‌ای نیست و ایرانی هم نیست. شکل امروزی‌اش از تومبولای ایتالیایی میآید، و آن هم از لوتوی ایتالیایی که ریشه‌اش به قرن شانزدهم می‌رسد.
-
قرن ۱۶لوتو، ایتالیاقرعه‌کشی عددی که جد همه‌ی بازی‌های این خانواده است.
-
۱۷۳۴تومبولا، ناپلروایت رایج می‌گوید بحث بر سر ممنوعیت قرعه‌کشی به مصالحه‌ای رسید: بازی از میدان شهر به خانه‌ها و به ایام کریسمس منتقل شد. تومبولای خانگی از همان‌جا شکل گرفت.
-
قرن ۱۹گسترش در اروپابازی با ۹۰ عدد و کارت ۳ در ۹ در اروپا پخش شد. در بریتانیا با نام‌هایی مثل «هاوزی‌هاوزی» شناخته می‌شد.
-
۱۹۲۹انشعاب آمریکایییک فروشنده‌ی اسباب‌بازی نیویورکی نسخه‌ای به نام «بینو» را در یک کارناوال دید و آن را با نام بینگو عرضه کرد — این بار با ۷۵ عدد و کارت ۵ در ۵. از اینجا مسیر آمریکایی از مسیر اروپایی جدا شد.
-
؟ورود به ایرانتاریخ و مسیر دقیق ورود بازی به ایران در هیچ منبع معتبری ثبت نشده است.
خیلی از صفحه‌های فارسی برای ورود دبرنا به ایران تاریخ و داستان می‌سازند. ما این کار را نکردیم. آنچه مستند است تا ۱۹۲۹ ادامه دارد؛ بعد از آن، هر تاریخی که درباره‌ی ایران بخوانی حدس است نه سند.
یک بازی، چند نام
دبرنا، تومبولا، بینگو و لوتو نام‌های مختلف یک خانواده‌اند. ولی یک تفاوت واقعی وجود دارد که معمولاً نادیده گرفته میشود: نسخه‌ی اروپایی و نسخه‌ی آمریکایی یکی نیستند.
| دبرنا و تومبولا | بینگوی آمریکایی | |
|---|---|---|
| تعداد اعداد | ۹۰ | ۷۵ |
| ساختار کارت | ۳ در ۹ | ۵ در ۵ |
| خانه‌ی رایگان وسط | ندارد | دارد |
| حالت‌های برد | خط و کارت کامل | ردیف، ستون و قطر |
آنچه در ایران بازی میشود نسخه‌ی اروپایی است، نه آمریکایی. به همین دلیل هر توضیحی که بگوید کارت دبرنا ۵ در ۵ است یا ستون و قطر هم برد حساب میشود، در واقع دارد بینگوی آمریکایی را توصیف میکند.
اسم «دبرنا» از کجا آمده؟
پاسخ صادقانه: نمی‌دانیم. ریشه‌شناسی این واژه در منبع زبان‌شناسی معتبری ثبت نشده و هر توضیحی که در اینترنت فارسی پیدا میکنی حدس است.
چیزی که میشود با اطمینان گفت این است که تلفظش در مناطق مختلف ایران فرق میکند و دبرنا، دبلنا و گاهی دبرنه همگی به یک بازی اشاره دارند. اگر کسی به یکی از این شکل‌ها اسم ببرد، منظورش همین بازی است.
چرا هنوز بازی میشود
دبرنا در ایران بیشتر بازی دورهمی است تا بازی رقابتی، و همین دلیل ماندگاری‌اش است. سه ویژگی آن را برای جمع خانوادگی مناسب میکند.
قواعدش را در یک دقیقه میشود یاد داد. هیچ‌کس پشت میز حس نمی‌کند از بقیه عقب است.
سن مهم نیست. بچه‌ی هفت‌ساله و پدربزرگ با شانس دقیقاً برابر بازی میکنند، چون مهارتی در کار نیست. کمتر بازی‌ای این خاصیت را دارد.
تعداد نفرات سقف ندارد. هر کسی که دیر برسد فقط یک کارت برمی‌دارد و وارد بازی میشود.
به همین دلیل دبرنا معمولاً سر سفره‌ی شب یلدا و در دورهمی‌های نوروزی بیرون میآید — شب‌هایی که جمع بزرگ است و سنین مختلف کنار هم نشسته‌اند.
سؤال‌های پرتکرار
دبرنا و دبلنا فرق دارند؟
نه. هر دو یک بازیاند و فقط تلفظ و املایشان در مناطق مختلف ایران فرق میکند. «دبرنا»، «دبلنا» و گاهی «دبرنه» به یک چیز اشاره میکنند.
دبرنا اهل کجاست؟
شکل امروزی بازی از تومبولای ایتالیایی میآید که روایت رایج آن را به ناپل قرن هجدهم نسبت میدهد. جد دورترش لوتوی ایتالیایی است. اینکه بازی دقیقاً چه زمانی و از چه مسیری به ایران رسیده در منبع معتبری ثبت نشده است.
دبرنا بازی فکری است یا شانسی؟
شانسی. بازیکن هیچ تصمیمی نمیگیرد که روی نتیجه اثر بگذارد؛ اعداد تصادفیاند و کارت از قبل مشخص است. تنها مهارتی که به کار میآید سرعت پیدا کردن عدد روی کارت است، آن هم فقط وقتی با چند کارت بازی میکنی.
برای بازی دبرنا چند نفر لازم است؟
حداقل سه نفر: یک اعلامکننده و دو بازیکن. سقفی ندارد و هرچه جمع بزرگتر باشد بازی گیراتر است، به شرطی که صدای اعلامکننده به همه برسد. در نسخههای آنلاین دهها نفر همزمان در یک اتاق بازی میکنند.
دبرنا برای چه سنی مناسب است؟
از هر سنی که کودک بتواند اعداد دورقمی را بشناسد، یعنی تقریباً از شش هفت سالگی. چون قواعدش ساده است و مهارت خاصی نمی‌خواهد، بچه و بزرگسال می‌توانند سر یک میز و با شانس برابر بازی کنند.
یک دست دبرنا چقدر طول میکشد؟
معمولاً پنج تا پانزده دقیقه، بسته به سرعت اعلامکننده و اینکه تا مرحلهی خط بازی کنید یا تا کارت کامل. در نسخههای آنلاین یک دست کوتاهتر است چون علامتگذاری خودکار انجام میشود.
بدون کیسه و مهره هم میشود بازی کرد
در کینگ دبرنا اتاق‌ها هر ۱۸۰ ثانیه شروع می‌شوند و کارتت خودکار علامت می‌خورد.
بازی آنلاین دبرنا